Karakter boyutu :13 Punto15 Punto17 Punto19 Punto

┼×ehzade Mustafa'n─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi gerekli miydi

┼×ehzade Mustafa'n─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi gerekli miydi
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun en parlak d├Âneminde Kanuni ile o─člu Mustafa'y─▒ kim, nas─▒l kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirdi?
13.02.2014 / 10:03


    Kanuni Sultan Süleyman'─▒n büyük o─člu ┼×ehzâde Mustafa, yüzü ve tav─▒rlar─▒yla dedesi Yavuz Sultan Selim'i and─▒r─▒rd─▒. Halk, zaman─▒ gelince, babas─▒n─▒n yerine onun geçmesini umuyordu. Kanuni, 46 sene gibi çok uzun bir müddet tahtta kald─▒. Zaman uzad─▒kça en iyi hükümdardan bile insanlar usan─▒r.

Ben padi┼čah olsam...

    Padi┼čah─▒n gönlü, ┼×ehzâde Mehmed'de idi. Onun vefat─▒ndan sonra seferlere di─čer ┼čehzâdeleri götürmesi, ba┼čka türlü tefsir edildi. Padi┼čah─▒n di─čer zevcesi Hurrem Haseki ile k─▒z─▒ Mihrümah Sultan ve damad─▒ Rüstem Pa┼ča'n─▒n, ┼×ehzâde Mustafa'y─▒ tahttan al─▒koymak için çal─▒┼čt─▒─č─▒ dedikodusu yay─▒ld─▒. Sancakbeyli─či de Manisa'dan Amasya'ya kayd─▒r─▒l─▒nca, ┼×ehzâde Mustafa da babas─▒ndan ┼čüphe etmeye ba┼člad─▒. Etraf─▒n─▒, hemen onu babas─▒na kar┼č─▒ k─▒┼čk─▒rtan bir klik sard─▒.

Padi┼čah─▒n hastal─▒─č─▒ sebebiyle ─░ran seferine Rüstem Pa┼ča'y─▒ serdar etmesi üzerine; asker huzursuzland─▒. Peçevi'nin nakletti─čine göre, Mustafa padi┼čah olup Rüstem Pa┼ča'n─▒n ba┼č─▒n─▒ kesecek; zaten nikris hastas─▒ olan babas─▒ da Dimetoka'da son günlerini geçirecekti. Uzun zamand─▒r bu yollu dedikodular duyan padi┼čah, önce o─člunun kendisine kar┼č─▒ bir komplonun içinde oldu─čuna inanmak istemedi. Ama ─░ran ┼×ah─▒ ile yaz─▒┼čmalar─▒ eline geçince de karar─▒n─▒ verdi. Bugün Topkap─▒ Saray─▒'nda muhafaza edilen bu mektuplara göre, ┼čehzâde, ┼čah─▒n k─▒z─▒yla evlenip ─░ran deste─či ile tahta geçecekti. ─░slâm hukukunda, ayaklanma haz─▒rl─▒─č─▒ içinde olmak ile isyan ayn─▒ hükümdedir.

      Padi┼čah bizzat sefere ç─▒kt─▒. ┼×ehzâde, davet edildi. Eni┼čtesi Kara Ahmed Pa┼ča suikast─▒ haber verdiyse de, meselenin daha mü┼čkil hâle gelece─činden endi┼če eden ┼čehzâde dinlemedi. Babas─▒yla görü┼čürse, onu ikna edece─činden emindi.

Konya Ere─člisi yak─▒nlar─▒nda babas─▒na eri┼čti. Askerin co┼čkulu tezahürat─▒yla kar┼č─▒land─▒; vezirler kendisini etekledi. Bu sevinçle ota─ča girdi─činde kendisini 7 dilsiz cellad kar┼č─▒lad─▒. Mukavemet ettiyse de, muvaffak olamad─▒. Hanedan mensuplar─▒n─▒n kan─▒n─▒ yere dökmeyi yasaklayan eski Türk tabusu çerçevesinde kemend ile bo─čularak idam edildi. 38 ya┼č─▒ndaki ┼čehzâde, Bursa'da Muradiye külliyesine gömüldü. ┼×air ve hattat idi. Hayrat─▒ vard─▒r. Ertesi sene Rumeli'de ┼×ehzâde Mustafa oldu─čunu iddia eden birisi zuhur edip hayli taraftar toplad─▒ysa da, ç─▒kard─▒─č─▒ isyan bast─▒r─▒ld─▒.

Halk aras─▒nda çok büyük reaksiyon uyand─▒ran ac─▒ hâdisenin mesulü olarak Rüstem Pa┼ča gösterildi. ┼×ah─▒n bile orijinalli─činde tereddüt etmedi─či mektuplar─▒, ┼čehzâdenin mührünü gizlice çald─▒r─▒p Rüstem Pa┼ča'n─▒n yazd─▒rd─▒─č─▒ söylendi. ┼×ehzâdenin arkada┼č─▒ Ta┼čl─▒cal─▒ Yahya yazd─▒─č─▒ mersiyede, Mekr-i Rüstem (Rüstem'in oyunu) sözüyle hâdiseye tarih dü┼čürdü. Sâmi'nin “Mustafa n'oldu, hani neyledin a padi┼čah─▒m?” nakaratl─▒ mersiyesi ise aç─▒kça padi┼čah─▒ itham ediyordu. Padi┼čah galeyan─▒ önlemek için Rüstem Pa┼ča'y─▒ azletti. Ama kendisi gibi dü┼čünmeyenlere ald─▒rmayarak, fikir hürriyetinin en güzel örneklerinden birini gösterdi.

┼×ehzâde olmak büyük talihsizlik

     Baz─▒lar─▒ padi┼čah─▒ bu i┼če, tahta kendi çocuklar─▒n─▒n geçmesini isteyen Hurrem Sultan'─▒n k─▒┼čk─▒rtt─▒─č─▒n─▒ söyler; ama ┼×ehzâde'nin kendisini ipe götüren hatalar─▒ndan pek bahsetmez. Kocas─▒ taraf─▒ndan çok sevilen kad─▒nlar hep k─▒skan─▒l─▒r ve iftiraya u─črar. Sultan Kanuni gibi hayat─▒nda hiç büyük hata yapmam─▒┼č bir hükümdar─▒n, etraf─▒ndakilerin komplosuyla hareket etmesi uzak bir ihtimaldir. Padi┼čah, öz o─člunun idam─▒n─▒ muhakkak ki hakl─▒ sebeplere dayanarak infaz ettirmi┼č olmal─▒d─▒r. Hurrem Sultan, bu i┼če belki çok üzülmemi┼čtir; hatta taht o─čullar─▒ndan birine kalaca─č─▒ için memnun da olmu┼čtur. Ama hâdisenin do─črudan mesulü de─čildir.

      ┼×ehzâde Mustafa, heyecanl─▒ ve tedbirsiz tav─▒rlar─▒yla zaten padi┼čahl─▒─ča uygun olmad─▒─č─▒n─▒ göstermi┼čtir. Yi─čitli─čin tek ba┼č─▒na kâfi gelmedi─či; sab─▒r ve temkinin daha mühim oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Nitekim padi┼čah, Hurrem Sultan'─▒n sevgili o─člu olup ayaklanan ┼×ehzâde Bayezid'i de idama göndermekte tereddüt etmemi┼čtir. Padi┼čahlar, devletin dirli─či ve milletin birli─či mevzu bahis oldu─ču zaman en yak─▒nlar─▒n─▒ bile fedâ etmekten çekinmezdi. Devlet, as─▒rlarca böyle ayakta durmu┼čtur. O zamanlar Türkiye'de bulunan Avusturya elçisi Busbecq, ┼×ehzâde Mustafa'dan bahsederken diyor ki: “Türk padi┼čahlar─▒n─▒n o─člu olmak büyük bir talihsizliktir.”





Sinsi köle

    Rivayete göre, padi┼čah, ┼×eyhülislâm Ebussuud Efendi'ye, hâdiseyi sembolik bir ┼čekilde anlatarak fetvâ alm─▒┼čt─▒r: Bir tacir, i┼č için uzak bir yere giderken ailesiyle mallar─▒n─▒ kölesine emanet etse; bu köle de efendisinin ailesini yok ederek mallar─▒na el koysa; dönü┼čünde de efendisini öldürmeye karar verse; ne lâz─▒m gelir? Elcevab: ─░dam─▒ hak eder.



Prof. Dr. Ekrem Bu─čra Ekinci/TÜRK─░YE GAZETES─░






Bu haber toplam 2632 defa okundu
YAZARLAR
 
Anasayfa |

Reklam Verin |

Sitene Haber Ekle |

Bize Ulaşın

  © 2010 YzC Haber Portal─▒                             Yazılım ve Tasarım: Serdar YAZICI
Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklar─▒na ve ki┼čilik haklar─▒na sayg─▒l─▒ olmay─▒ ama├ž edinmi┼čtir. Sitemiz, 5651 say─▒l─▒ yasada tan─▒mlanan .yer sa─člay─▒c─▒. olarak hizmet vermektedir. ─░lgili yasaya g├Âre, site y├Ânetiminin hukuka ayk─▒r─▒ i├žerikleri kontrol etme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ yoktur. Bu sebeple, sitemiz .uyar ve kald─▒r. prensibini benimsemi┼čtir. Telif hakk─▒na konu olan eserlerin yasal olmayan bir bi├žimde payla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve yasal haklar─▒n─▒n ├ži─čnendi─čini d├╝┼č├╝nen hak sahipleri veya meslek birlikleri, ─░leti┼čim b├Âl├╝m├╝nden bize ula┼čabilirler | Rize G├╝ndo─čdu Haber | Rize | Rize Haberleri haberler