Karakter boyutu :13 Punto15 Punto17 Punto19 Punto

Bo─čaz ─░├ži ├ťniversitesi ve Robert Koleji..

Bo─čaz ─░├ži ├ťniversitesi ve Robert Koleji..
Kolej ile Bo─čazi├ži ├╝niversitesinin aras─▒ndaki farklar nedir ama├žlar─▒ nelerdir? Hi├ž Duymad─▒klar─▒n─▒z ve Yapma yaaa. diyeceksiniz..
10.01.2021 / 21:06


FAT─░H ’in ─░stanbul’u Ald─▒─č─▒ Surlardan

Bu Milletin Kültürünü Fethedece─čim.”



Robert Koleji (─░stanbul Amerikan Robert Lisesi)



Y─▒l 1863… profesyonel bir misyoner olan Amerikal─▒ Dr. Cyrus Hamlin, bir Frans─▒z yahudisi olan arkada┼č─▒ C. Rhinelander Robert’e, Fatih’in ─░stanbul’u feth etmek için yapt─▒rd─▒─č─▒ Rumeli Hisar─▒’n─▒ göstererek, Robert Koleji’nin kurulu┼č amac─▒n─▒ ┼čöyle aç─▒klar:



“Müslümanlar ─░stanbul’u feth etmek için buraya hisar yapt─▒lar. Ben de onlar─▒ y─▒kmak için buraya okul açaca─č─▒m.”



Türkiye’nin yeti┼čtirdi─či önemli fikir adamlar─▒ndan #Nurettin #Topçu bir eserinde’ ABD’li misyoner ve e─čitimci Cyrus Hamlin’in okulunu kurdu─ču Bo─čaziçi Rumelihisar─▒’na ç─▒k─▒p, ‘’Fatih’in ─░stanbul’u ald─▒─č─▒ surlardan bu milletin kültürünü fethedece─čim’’ dedi─čini, “kaleyi içerden ele geçirme davas─▒ güttü─čünü” ifade etmektedir.



Tarihçi #Cezmi #Yurtsever de okul binas─▒n─▒n in┼ča edildi─či #ta┼člar─▒n s─▒rf bu maksatla Rumelihisar─▒’nda kullan─▒lan ta┼č malzemenin ayn─▒s─▒ndan seçildi─čini belirterek ┼čunlar─▒ söylüyor:



-“Robert Kolej’in amac─▒, Osmanl─▒ yurtta┼č─▒ #yabanc─▒ #az─▒nl─▒klardan zeki olan çocuklar─▒ en iyi ┼čekilde yeti┼čtirip, gelecekte onlar─▒n ülke yönetiminde söz sahibi olmalar─▒n─▒ sa─člamakt─▒.”



Nitekim Bulgar isyanlar─▒nda Robert Kolej mezunu gençlerin lider olarak bulunmas─▒ dikkat çekiciydi.



Hamlin’in görevi sadece ─░stanbul ‘da bir okul açmak da de─čildi. O, 1840’l─▒ y─▒llarda, gelecekte bütün Anadolu’yu saracak olan Anadolu Kolejlerinin de temellerini atm─▒┼čt─▒. Nitekim Anadolu kolejleri içinde #Merzifon’da kurulu olan─▒ 1880 ve 90’l─▒ y─▒llarda Ermeni ve Rum isyanlar─▒n─▒n merkezi oldu.”



Hamlin’in kurdu─ču bu okulun d─▒┼č güçlerin üssü olarak bir ajan yuvas─▒ haline geldi─či iddialar─▒ da çok dillendirilen iddialar aras─▒nda yer al─▒yor.



Örne─čin, “Türkiye’de ve Dünyada Casuslar” adl─▒ kitabin yazar─▒ #Aytunç#Alt─▒ndal,



“Robert Kolej, ayr─▒ca Osmanl─▒’daki Amerikal─▒, ─░ngiliz ve Rum casuslar─▒n da yuvas─▒ olmu┼čtu. Birçok casus, bu okulda ö─čretmen kisvesi alt─▒nda faaliyet göstermi┼čti.” diyor ve bahsi geçen kitab─▒nda bunlar─▒ ayr─▒nt─▒land─▒r─▒yor.



 



 



 



 



 



Yine Robert Kolej mezunu gazeteci-yazar #Engin #Ard─▒ç okulda ö─čretim görevlisi olan ajanlar─▒ ┼ču cümlelerle de┼čifre ediyor:



“..Bizim A s─▒n─▒f─▒na Charles Gilchrist gelirdi. Sava┼č y─▒llar─▒nda SOE, yani ─░ngiliz Özel Harekat Dairesi’nin ajan─▒ olarak komandoluk yapm─▒┼čt─▒, görev bölgesi Yunanistan, uzmanl─▒k alan─▒ da köprü uçurmak ve daha önce de nöbetçi Alman askerinin g─▒rtla─č─▒n─▒ ç─▒t ç─▒karmadan jiletle kesmek.



Robert Koleji’nden mezun olan ve ülkenin kaderinde söz sahibi olan siyasetçi, i┼čadam─▒ ve sanatç─▒lar..



Ercan Ar─▒kl─▒, #─░smail #Cem, Abidin Dino, Ay┼če Kulin, #Behice #Boran, Betül Mardin, Burhan Karaçam, #Bülent #Ecevit, #Cem #Karaca, Cem Kozlu, Cemal Kafadar, Çi─čdem Talu, Dani Rodrik, Engin Cezzar, #Genco 3Erkal, Göksel Kortay, Feyyaz Berker, Halet Çambel, #Haldun #Dormen, Hüsnü Özye─čin, Mina Urgan, #Nejat #Eczac─▒ba┼č─▒, Nuri Çolako─člu, #Orhan #Pamuk#Ömer #Koç, #Perihan #Ma─čden, #Rahmi #Koç, #Rah┼čan #Ecevit, Serdar Bilgili, Sina Ak┼čin, #Suna #K─▒raç, ┼×akir Eczac─▒ba┼č─▒, #┼×enes #Erzik, #Tansu #Çiller, Tolga Örnek, Ercüment ┼×ener, Tosun Terzio─člu



Kaynaklar



(1) ROBERT KOLEJ’I KURAN M─░SYONER─░N ANILARI, Türkler Aras─▒nda, CYRUS HAMLIN



(2)Büyük Türkiye, Nurettin Topçu, ─░stanbul-1962, s. 48



(3)Robert Kolej’in Hikayesi,Cezmi Yurtsever, Expres Gazetesi (Adana), 06.05.2011



(4)─░stihbarat tuza─č─▒ndaki Türkiye-1, Tuna Serim, Tercüman Gazetesi, 01.06.2008



─░┼×TE NELER DE─×─░┼×T─░.



OKUMAYA DEVAM....



Bo─čaziçi Üniversitesi, bugün üniversitelere giri┼č s─▒nav─▒nda en yüksek puanlar─▒ tutturan ö─črencileri alan yüksekö─čretim kua─▒mlar─▒ndan biri. Bu, üniversitenin büyük ilgi görmesinin ve yüksek düzeyinin bir göstergesi say─▒l─▒yor. 130. kurulu┼č y─▒ldönümü kutlanan Bo─čaziçi Üniversitesi’ne “üniversite” statüsü verilmesinden bu yana yaln─▒zca 22 y─▒l geçti. Ama bu 22 y─▒l─▒n ard─▒nda 108 y─▒ll─▒k akademik geçmi┼č var. ─░lgiye de─čer bir geçmi┼č...



Bebek’te küçük bir evde aç─▒lan Kolej’in kumcusu, K─▒r─▒m Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Türklere yard─▒m amac─▒yla ─░stanbul’a gelen Amerikal─▒ misyonerlerden Cyrus Hamlin’di. “Robert Kolej bugün, 16 Eylül 1863’te ─░stanbul’da aç─▒ld─▒,” diye yazm─▒┼čt─▒. “Bizim ve dostlar─▒m─▒z için çok enteresan bir gün. Bugün 4 ö─črencimiz var. Bu say─▒n─▒n iki üç hafta içinde yar─▒m düzineye ula┼čmas─▒n─▒ bekliyoa─▒z. Cesaretim artt─▒.”



Kolej, ad─▒n─▒, bütün giderleri kar┼č─▒layan Frans─▒z kökenli bir Amerikal─▒ tüccardan, Christopher Rhinelander Robert’den al─▒yordu. Ölünceye kadar bu yard─▒m─▒ sürdüren Robert, miras─▒n─▒n be┼čte birini de bu ö─čretim kurumuna b─▒rakt─▒. 1878’de ölümünden sonra mirasç─▒lar─▒ Kolej’e 400 bin dolar verdiler.



1863-1877’de Robert Kolej’in müdürlü─čünü yapan Hamlin ile Robert, Amerikan Hükümeti’nin deste─čini de ald─▒lar: Bu destek sayesinde Padi┼čah’tan, Kolej’e Amerikan bayra─č─▒ asma hakk─▒ veren bir “irade” elde edildi.



Yine kurulu┼č a┼čamas─▒nda, telgraf─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒n─▒ sa─člayan ve “Mors Alfabesi” ™ geli┼čtiren Samuel Morse’un Kolej’e ba─č─▒┼člad─▒─č─▒ telgraf ayg─▒tlar─▒n─▒n montaj─▒na giri┼čildi.



─░lk ders y─▒l─▒n─▒n (1863-64) sonunda ö─črenci say─▒s─▒ 20’ye ula┼čm─▒┼čt─▒. Müslümanlar─▒n yabanc─▒ okullara girmesine izin verilmedi─činden, Kolej’e yabanc─▒lar ve Osmanl─▒ uyruklu H─▒ristiyanlar ilgi gösteriyorlard─▒. Kolej’in kurucusu Dr. Hamlin’in saat 06.30-22.00 aras─▒nda düzenledi─či modern ve klasik diller ö─čretilen dil kurslar─▒ da ilgi görmeye ba┼člam─▒┼čt─▒.



Burada k─▒saca Osmanl─▒ Devleti s─▒n─▒rlar─▒ içerisinde aç─▒lan öteki yabanc─▒ okullar üzerinde de durmak gerekiyor.



─░stanbul’da ilk yabanc─▒ ö─čretim kurumlan Katolik misyonerlerince aç─▒lan kiliselerdi. Giderek Katolik okullar─▒n─▒n say─▒s─▒ artm─▒┼čt─▒. 13- yüzy─▒lda Dominiken (Dominicain) rahipleri yeni okullar açt─▒lar. 1453’te ─░stanbul’un Osmanl─▒ Devleti’ne geçmesinin ard─▒ndan, din serbestli─činin sa─člad─▒─č─▒ olanaktan yararlan─▒larak, çe┼čitli din ve mezheplere ait cemaat okullar─▒ kuruldu. Zamanla bunlar yabanc─▒ devletlerin korumas─▒ alt─▒na girdi ve imparatorluk düzeyinde yayg─▒nla┼čt─▒. Daha ileriki y─▒llarda da, kapitülasyonlardan yararlanan yabanc─▒ devletlerin kurduklar─▒ okullar birbirini izledi. ─░stanbul ba┼čta olmak üzere birçok kentte Frans─▒z, ─░ngiliz, Amerikan, ─░talyan, Alman, Avusturya, Rus, ─░ran ve Bulgar okullar─▒ aç─▒ld─▒....



1780’li y─▒llarda iki ülke aras─▒nda ticaretin ba┼člamas─▒yla birlikte Osmanl─▒- Amerikan ili┼čkileri geli┼čti: 1811’de ─░zmir’de ilk Amerikan ticaret odas─▒ aç─▒ld─▒, 1820’de American Board of Comissioners for Foreign Missions adl─▒ örgütün yönetimindeki ilk Amerikal─▒ misyonerler ─░zmir’e ayak bast─▒. 1830’da Amerikal─▒lara kapitülasyonlardan yararlanma hakk─▒ veren ilk ticaret sözle┼čmesi imzaland─▒. Bu geli┼čmelerin ard─▒ndan misyoner okullar─▒n─▒n say─▒s─▒ h─▒zla artt─▒.



Robert Kolej’in özelli─či, sözü geçen misyoner örgütüne ba─čl─▒ olmay─▒┼č─▒, bu örgütle amicus usque ad aras (sonuna kadar dost) olmak d─▒┼č─▒nda bir ili┼čkisinin bulunmay─▒┼č─▒yd─▒. Kun─▒lu┼č döneminde, Robert Kolej’in geni┼čletilmesi, yeni binalar yap─▒lmas─▒ için Kuruçe┼čme s─▒rtlar─▒nda bir arazi sat─▒n al─▒nd─▒ysa da, kimi çevrelerin kar┼č─▒ ç─▒kmas─▒ ve saray─▒n izin vermemesi sonucu, buradan vazgeçildi. Çok geçmeden, eski sadrazamlardan Ahmet Vefik Pa┼ča’n─▒n Rumelihisar─▒ s─▒rtlar─▒nda, Kayalar denilen yerdeki arazisi 16 bin liraya sat─▒n al─▒nd─▒ ve in┼čaat izni verilmesi için Amerikan elçili─či taraf─▒ndan saraya ba┼čvun─▒ldu.



Ard─▒ndan, Ahmet Vefik Pa┼ča arazisinin geri kalan bölümü 20 bin lira kar┼č─▒l─▒─č─▒nda Kolej’e geçti.



Saray─▒n 1868 y─▒l─▒ sonunda izin ve ruhsat vermesi üzerine, “Hamlin Hail" ad─▒ verilen ilk binan─▒n yap─▒m─▒na giri┼čildi. Temelini Amerikal─▒ Bakan Hon. E. Joy Morris’in att─▒─č─▒, 60 bin dolara mal olan dört katl─▒ binan─▒n yap─▒m─▒nda kullan─▒lan briket ve demirler Ingiltere, Fransa, Belçika gibi Avrupa ülkelerinden gümrüksüz ithal edilmi┼čti.



E─čitim, Amerikan sistemindeki “Self- Help” (kendi kendine yard─▒m) ilkesi çerçevesinde yürütülüyordu. Üretime dönük etkinlikler için kurulan un de─čirmeni ve ekmek fabrikas─▒, ö─črencilere hem cep harçl─▒─č─▒ sa─čl─▒yor, hem beceri kazand─▒r─▒yordu.



Kimi mezunlar özel seminerlerden geçirildikten sonra din adam─▒ olarak yeti┼čtiriliyordu.



1891 ’de “Science Hail” adl─▒ bina ile profesörler için 15 odal─▒ “Kennedy Lodge” yapt─▒r─▒ld─▒. Mühendislik Bölümü aç─▒lmas─▒ karar─▒ al─▒nd─▒ktan sonra da, 1910'da “Gates Hail” ve “Anderson Hail” adl─▒ binalar─▒n yap─▒m─▒na ba┼čland─▒. Binalar tamamlan─▒nca, 1912-13 ders y─▒l─▒nda Elektrik ve Mekanik Mühendisli─či ö─čretimine geçildi. Bu tarihlerde okul “Robert Akademisi” ad─▒yla an─▒l─▒yordu. Lise düzeyindeki dört y─▒ll─▒k ö─čretim Türk okullar─▒ndaki gibi üç y─▒la indirilmi┼č; yüksekö─čretim yönünden de düzenlemeler yap─▒larak “Mühendislik”, “─░┼č idaresi”, “Fen ve Yabanc─▒ Dil” olmak üzere ba┼čl─▒ca üç bölüm olu┼čturulmu┼čtu.



1871’de Gedikpa┼ča’da kiral─▒k bir evde Home School ad─▒yla bir de k─▒z okulu aç─▒ld─▒. Kurucular─▒, Boston’daki Kad─▒n Misyonerler Heyeti’nin deste─čiyle Amerika’dan gelmi┼č e─čitimcilerdi, ilk y─▒l alt─▒ ya┼člar─▒nda üç ö─črenciyle e─čitime ba┼čland─▒. 1873’te ö─črenci say─▒s─▒ k─▒rka ula┼čt─▒.



Okul, 1875’te Üsküdar’daki binas─▒na ta┼č─▒nd─▒. Bu binaya Kad─▒n Misyonerler Heyeti Ba┼čkan─▒ Albert Bowker’─▒n an─▒s─▒n─▒ ya┼čatmak üzere “Bowker Hail” ad─▒ verildi.



1890'da Massachusetts eyaletince yüksekokul diplomas─▒ verme yetkisi tan─▒nan bu ö─čretim kurumu, art─▒k Constantinople Koleji ya da ─░stanbul Amerikan K─▒z Koleji ad─▒yla an─▒l─▒yordu. Kolej, ilk yedi mezununu 1891'de verdi.



Buradan diploma alan ilk Müslüman k─▒z─▒, babas─▒ subay olan Gülistan ismet ti. Birkaç Müslüman k─▒z─▒ okula gizlice devam ediyorlard─▒. Ünlü yazar Halide Edip Ad─▒var (1884-1964) buradan lisans derecesi alan ilk Müslüman k─▒z─▒ olacakt─▒, ikinci Me┼črutiyet’in ilan─▒ndan (1908) sonra Müslüman ö─črenci say─▒s─▒ artt─▒.



1905’te Üsküdar’daki okul binas─▒ bir yang─▒n geçirince, Arnavutköy1'de, Robert Kolej yak─▒n─▒nda bir arazi sat─▒n al─▒narak yeni binalar yapt─▒r─▒ld─▒ ve K─▒z Koleji 19l4’te buraya ta┼č─▒nd─▒.



1908’de al─▒nan berat, okulun Kad─▒n Misyonerler Heyeti’nden ba─č─▒ms─▒z olarak, bir mütevelli heyetince yönetilmesini sa─člam─▒┼čt─▒.



1923’te imzalanan Lozan Antla┼čmas─▒ndan sonra yabanc─▒ okullar─▒n önemli bir bölümü kapand─▒. Robert Kolej ve Amerikan K─▒z Koleji varl─▒klar─▒n─▒ sürdürdüler. Her ikisi de Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ nca haz─▒rlanan müfredat programlar─▒n─▒ da uygulayarak, lise düzeyinde ö─čretim verdiler.



1958’de Bakanlar Kurulu karar─▒yla Robert Kolej Yüksekokulu kurulmas─▒na izin verildi. Bunun üzerine kimya, makine, elektrik dallar─▒nda ö─čretim veren “Mühendislik Fakültesi” ile “t┼č ─░daresi ve ─░ktisat”, “Fen ve Yabanc─▒ Diller” Fakülteleri ve “Robert Kolej Ara┼čt─▒rma Merkezi” kuruldu.



1930’dan sonra Türk ö─črenci say─▒s─▒, yabanc─▒ ö─črenci say─▒s─▒n─▒ a┼čt─▒. Ba┼člang─▒çta ö─čretmenlerin tümü yabanc─▒yd─▒; zamanla Türk ö─čretmenlerin say─▒s─▒ önemli ölçüde artt─▒. ─░lk Türk ö─čretmenlerden biri de, 1889’da göreve ba┼člayan ünlü ┼×air Tevfik Fikret’ti. 1963’te 100. y─▒l─▒n─▒ kutlayan Robert Kolej’in -yüzde 30’u burslu olmak üzere- 950 ö─črencisi vard─▒.



O tarihe kadar mezun olanlar─▒n say─▒s─▒ 3 bini a┼čm─▒┼čt─▒. Ö─čretim kadrosundakilerin yar─▒s─▒ Türk’tü.



Robert Kolej’in lise bölümüyle Amerikan K─▒z Koleji, 1971’de Özel ─░stanbul Amerikan Robert Lisesi ad─▒ alt─▒nda birle┼čtirildi. Ayn─▒ y─▒l, Anayasa uyar─▒nca özel ve yabanc─▒ yüksekokullar devletle┼čtirilirken, okulun mütevelli heyetiyle Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ aras─▒ndaki görü┼čmeler sonucu, kuruma üniversite statüsü verilmesi yolunda anla┼čmaya var─▒ld─▒.



Bu anla┼čma do─čmltusunda haz─▒rlan─▒p TBMM’de kabul edilen ve 12 Eylül 1971’de yürürlü─če giren yasayla, Bo─čaziçi Üniversitesi kua─▒ldu. Yasa, üç y─▒ll─▒k geçi┼č dönemi sonunda kurumun, eski e─čitim ilke ve özelliklerini de koruyarak, Üniversiteler Kanunu çerçevesinde ö─čretim vermesiniöngörüyordu. Geçi┼č dönemi iki y─▒l daha uzat─▒ld─▒ktan sonra, ─░ngilizce ö─čretim veren Bo─čaziçi Üniversitesi -aç─▒lan yeni bölümleriyle birlikte- Türk üniversite sistemine ba─čland─▒.



1983’te ç─▒kan yasayla yeniden düzenlenen Bo─čaziçi Üniversitesi bugün E─čitim, Fen-Edebiyat, iktisat ve ─░ktisadi Bilimler, Mühendislik Fakülteleri, Yabanc─▒ Diller Yüksekokulu ile ö─čretim vermektedir. Ayr─▒ca üniversiteye ba─čl─▒ Atatürk ilkeleri ve ink─▒lâp Tarihi, Sosyal Bilimler, Fen Bilimleri, Çevre Bilimleri, Biyo- Medikal Mühendisli─či, vb. enstitüler vard─▒r.



 



 



Yabanc─▒ okullara tan─▒nan ayr─▒cal─▒klar nedeniyle bir zamanlar “devlet içinde devlet” diye nitelenen Robert Kolej, art─▒k toplumsal ya┼čam─▒n çe┼čitli alanlar─▒nda de─čerli hizmetler veren gençlerin yeti┼čti─či yüksek düzeyli üniversitelerden birine, Bo─čaziçi Üniversitesi’ne dönü┼čtü.






Bu haber toplam 73 defa okundu
YAZARLAR
 
Anasayfa |

Reklam Verin |

Sitene Haber Ekle |

Bize Ulaşın

  © 2010 YzC Haber Portal─▒                             Yazılım ve Tasarım: Serdar YAZICI
Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklar─▒na ve ki┼čilik haklar─▒na sayg─▒l─▒ olmay─▒ ama├ž edinmi┼čtir. Sitemiz, 5651 say─▒l─▒ yasada tan─▒mlanan .yer sa─člay─▒c─▒. olarak hizmet vermektedir. ─░lgili yasaya g├Âre, site y├Ânetiminin hukuka ayk─▒r─▒ i├žerikleri kontrol etme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ yoktur. Bu sebeple, sitemiz .uyar ve kald─▒r. prensibini benimsemi┼čtir. Telif hakk─▒na konu olan eserlerin yasal olmayan bir bi├žimde payla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve yasal haklar─▒n─▒n ├ži─čnendi─čini d├╝┼č├╝nen hak sahipleri veya meslek birlikleri, ─░leti┼čim b├Âl├╝m├╝nden bize ula┼čabilirler | Rize G├╝ndo─čdu Haber | Rize | Rize Haberleri haberler