Karakter boyutu :13 Punto15 Punto17 Punto19 Punto

YILDIRAY O─×UR TARAF GAZETES─░ BU HAFTA K─░ YAZISI

YILDIRAY O─×UR TARAF GAZETES─░ BU HAFTA K─░ YAZISI
TAKS─░M DE CAM─░─░
01.07.2012 / 19:10

Hayyal es Taksim

Çaml─▒ca Tepesi’ne kondurulmak istenen Tayyibiye kod adl─▒ en az dört minareli demokratik zamanlar selatin camisi tart─▒┼čmalar─▒n─▒n gölgesinde kalsa da Türkiye siyasi tarihinde gö─čüs gö─čüse çat─▒┼čmalar─▒n ya┼čand─▒─č─▒, kazan kazan k─▒zg─▒n ya─člar─▒n kaynat─▒ld─▒─č─▒, fetih taktiklerinin masalara serildi─či modernle┼čme tarihimizin en sembolik tart─▒┼čmalar─▒ndan birini yeniden alevlendirecek bir haber geldi geçen hafta.

─░stanbul 1. ─░dare Mahkemesi, Taksim’e Camii projesinin iptali için ┼×ehir Planc─▒lar─▒ Odas─▒'n─▒n açt─▒─č─▒ davay─▒ reddetti.

Yani e─čer hâlihaz─▒rda ─░stanbul’u ku┼čatm─▒┼č olan ─░slam ordular─▒ hücum borusunu çalarsa laik cumhuriyetin ve asri hayat─▒n son kalelerinden Taksim’e de girilecek.

Taksim’e cami yapman─▒n uzun bir tarihi var. O tarih neredeyse modernle┼čme tarihiyle de paralel. Taksim’e cami dikme arzusu da, buna kar┼č─▒ koyma arzusu hakk─▒nda da o tarih bize çok ┼čey söylüyor.

Ama bu ┼čiir kadar de─čil. Okuyal─▒m:



havsalam alm─▒yordu bu hazin hali önce

ah, ey zavall─▒ cami, seni böyle görünce

dertli bir çocuk gibi iman─▒ma ba─čland─▒m;

allah─▒m─▒n ismini daha çok candan and─▒m.

ne kadar yabanc─▒s─▒n böyle sokaklarda sen!

böyle sokaklarda ki, anas─▒ can verirken,

─▒┼č─▒kl─▒ kahvelerde kendi öz evlad─▒ var...

böyle sokaklarda ki, çamurlu kald─▒r─▒mlar,

en kirlenmi┼č bayra─č─▒n ta┼č─▒yor gölgesini,

üstünde orospular yükseltiyor sesini.

burda bütün gözleri bir siyah el ba─čl─▒yor,

yaln─▒z senin gö─čsünde büyük ruhun a─čl─▒yor.

kendi elemim gibi anl─▒yorum ben bunu,

anl─▒yorum bu yerde azap çeken ruhunu

bu imans─▒z muhitte öyle yaln─▒zs─▒n ki sen

bir teselli bulurdun ruhumu görebilsen!

ey bu caminin ruhu: bize mucize göster

mukaddes huzurunda el ba─člamayan bu yer

bir gün harap olmazsa türkün k─▒l─▒ç k─▒n─▒yla,

ba┼čtan ba┼ča tutu┼čsun göklerin yang─▒n─▒yla!



┼×iir 1921 y─▒l─▒nda yaz─▒lm─▒┼č. ┼×iirin ithaf edildi─či cami, ─░stiklal Caddesi üzerindeki tek cami olan 1594 tarihli A─ča Camii. O s─▒rada i┼čgal alt─▒nda olan ─░stanbul’da, y─▒k─▒k dökük durumdaki camiye bakarak kabar─▒k milli duygular kadar neredeyse bir günah yuvas─▒, hedonizmin ba┼čkenti olarak Beyo─člu’ndaki asri hayattan nefretle bu ┼čiiri kaleme alan ┼čair ise i┼čin en ilginç k─▒sm─▒. ─░yi okurlar─▒ zaten biliyordur. Bu ┼čiir Naz─▒m Hikmet’in.



Naz─▒m Hikmet’i de saran bu “─░mans─▒z muhitte yaln─▒z kalm─▒┼č cami” kültü herhalde Taksim’e cami in┼ča etme arzusunun motorlar─▒ndan biri.



1594’ten sonra Taksim’e hiç cami in┼ča edilmemesi bu hissin modern zamanlara ait bir his oldu─čunu gösteriyor. Osmanl─▒’n─▒n gayr─▒müslimlere b─▒rakt─▒─č─▒ Beyo─člu’nda modernle┼čmeyle birlikte daha çok görünür olan, vatan millet fikirleriyle dolan Müslümanlar─▒n bu hisse sürüklenmelerinin arkas─▒nda herhalde ┼čimdi kar┼č─▒s─▒na cami in┼ča edilecek Aya Triada Rum Ortodoks Kilisesi’ne duyulan tepki var. Sokakta “Gavura art─▒k gavur denmeyecek” diye özetlenen Islahat Ferman─▒’yla Osmanl─▒’n─▒n biraz da mecburen yapt─▒─č─▒ gayr─▒müslim aç─▒l─▒m─▒n─▒n eseri o kilise. Fatih’ten itibaren herhalde camilerden daha görkemli olmas─▒nlar ya da fikrin Ayasofya’dan al─▒nd─▒─č─▒ belli olmas─▒n diye kubbeli kilise yap─▒m─▒na izin vermeyen Osmanl─▒’da in┼ča edilen ilk kubbeli kilise Aya Triada. 1880’de Taksim’in giri┼činde aç─▒lan bu görkemli kilise o dönem pek de ba┼č─▒m─▒z─▒n ho┼č olmad─▒─č─▒ Ruslar─▒n da para yard─▒m─▒ yapmas─▒n─▒n köpürtmesiyle Müslüman ahalide rövan┼čist hisler uyand─▒rm─▒┼č.



6-7 Eylül 1955’te o kiliseyi ya─čmalatan da o h─▒nç olabilir. Taksim’e cami için ilk kez 1960’lar─▒n ortalar─▒nda bir grup i┼čadam─▒n─▒n harekete geçmesi de bo┼čuna de─čil herhalde. Önce Varl─▒k Vergisi, ard─▒ndan da 6-7 Eylül olaylar─▒yla gayr─▒müslümlerin terk etti─či ticari hayat─▒n yeni sahibi o Müslüman Türk i┼čadamlar─▒ oldu çünkü.



Böylesine milli hislere tekabül eden bir rövan┼čizmin sa─č popülist siyasete malzeme olmas─▒na da ┼ča┼čmamak gerek. Sular ─░daresi’nin arkas─▒ndaki alan─▒ 1965’te cami için Bakanlar Kurulu karar─▒yla sat─▒n alan─▒n o sa─č popülizmin rakipsiz zirve ismi Süleyman Demirel olmas─▒ da sürpriz de─čil. CHP’li belediyelerin direnmesi üzerine ayn─▒ Demirel 1979’da Taksim’e cami için yeni bir bakanlar kurulu karar─▒ ç─▒kar─▒yor. Bedrettin Dalan’─▒n ve Nurettin Sözen’in sümenalt─▒ etti─či proje Refah Partisi’nin belediyelerdeki iktidar─▒n─▒n bir ni┼čanesi olarak yeniden gündeme geldi─či 1990’lar─▒n ba┼č─▒ndan beri zaman zaman ülkede en az Kürt sorunu kadar herkesin sert pozisyonlar ald─▒─č─▒ bir tart─▒┼čma konusu.



O kadar ┼čirazesinden ç─▒km─▒┼č bir tart─▒┼čma ki bu 90’larda ünlü bir i┼čadam─▒, “E─čer Taksim’e cami yap─▒lacaksa hemen kar┼č─▒s─▒nda bana da Atatürk’e ibadet edebilece─čim bir mabet yaps─▒nlar” bile dedi.



Taksim’e cami için son proje Ahmet Vefik Alp’in doreli, leopar desenli bir evin tavan─▒ndan sarkan rükü┼č bir avizeyi and─▒ran ak─▒llara zarar projesi. ┼×ehir Planc─▒lar─▒ Odas─▒’n─▒n “tarihsel kimli─če zarar verir” ç─▒k─▒┼č─▒ kadar ak─▒llara zarar diyelim ya da. “Tarihsel kimlik” ten ba┼član─▒rsa Beyo─člu’nda elde ne kal─▒r sorusu bir tarafa, bu “gayr─▒müslimlere sayg─▒” maskeli latent ─░slamofobi kar┼č─▒s─▒nda biri de 1594 y─▒l─▒nda cami in┼ča edilmi┼č Taksim’de, ondan sonra in┼ča edilmi┼č pek çok kilise de dahil hemen her ┼čey camiden daha az tarihsel kimli─čin parças─▒ derse ne deriz diye herhalde dü┼čünmü┼člerdir.



Sadece onlar de─čil genel olarak Taksim’de cami yap─▒m─▒na kar┼č─▒ ç─▒kanlar─▒n “Bari buraya cami yapmay─▒n” diye özetlenecek “keyfim öyle istiyor”dan, “her yerde kar┼č─▒m─▒za ç─▒kmay─▒n”a kadar uzanan tezleri nedense ─░sviçre’de minareye kar┼č─▒ referanduma giderken ─▒rkç─▒ partilerin söylemlerini hat─▒rlat─▒yor.



Devasa bir ilçe olan Beyo─člu’ndaki tüm cami say─▒s─▒n─▒ vermekle, “gidin namaz─▒n─▒z─▒ orada k─▒l─▒nla” anla┼č─▒l─▒r olmayacak bir itiraz bu. Fita┼č Sinemas─▒’na ne gerek var, gidin filminizi Atlas Sinemas─▒’nda izleyin kadar mant─▒kl─▒, cemevi isteyenlere gidin camiye demekle de karde┼č çünkü bu itiraz.



Cuma Namaz─▒’n─▒n kaza edilir olmad─▒─č─▒n─▒, A─ča Camii’nin bir mescit kadar küçük oldu─čunu bilmemek ay─▒p de─čil. Ama bir ülkede kendine demokrat diyen insanlar─▒n herhangi bir dinin mensuplar─▒n─▒n ibadet ihtiyac─▒ talebine “ama sen de git ┼čurada k─▒l” diye bakmas─▒ için sadece ay─▒p denebilir. Her gün ─░stiklal Caddesi’ni dolduran Arap turistler için bile mevcut cami ve mescit yetersiz ve yeni cami bir ihtiyaç.



─░htiyaç k─▒sm─▒ bir yana, memlekette iktidara gelen, kamusal alanda art─▒k daha fazla özgüvenle dola┼čan Türkiye’deki Müslümanlar─▒n ülkenin kalbi say─▒lan ve her bak─▒mdan memleketin görünürlükler alan─▒ olan Taksim’de teneke minareli, tuvalet üstü bir mescitle temsil edilmekten rahats─▒zl─▒k duymas─▒ da anla┼č─▒l─▒r.



Ayr─▒ca dindar gençlerin Naz─▒m’─▒n bile“imans─▒z muhit” dedi─či Taksim’e gelmesi, kamusal alanda görünür olmak istemesi, ba┼čka hayatlarla ve insanlarla kar┼č─▒la┼čmas─▒, ancak heyecanla kar┼č─▒lanacak bir sosyolojik de─či┼čime i┼čaret eder.



Türkiye’nin normalle┼čmesi için Taksim’e bir cami yap─▒lmal─▒d─▒r. Ama ne olur bunu da Ba┼čbakan, Ulusal Pediyatri Kongresi’nin aç─▒l─▒┼č─▒nda bir zafer edas─▒yla aç─▒klamas─▒n. Ve ne olur o cami Bülent Ersoy’un oturma odas─▒na da benzemesin, kubbenin formunu bozmakla gelenekle-moderni sentezleme iddias─▒ndaki bugüne kadar yap─▒lm─▒┼č Do─ču-Bat─▒ sentezi ucube modern camilere de.



Taksim’e öyle bir cami yap─▒ls─▒n ki, Bienal’e, Film Festivali’ne gelen en modern kalabal─▒klar bile içinde oturup kitap okumak istesin. Öyle bir cami olsun ki, bakanlar ─░stanbul’un sadece Do─ču-Bat─▒ aras─▒nda kalm─▒┼č bir köprü de─čil, yeni formlar─▒n üretildi─či yarat─▒c─▒ bir ┼čehir oldu─čunu da görsün. O cami Türkiye’ye özgü Bat─▒-d─▒┼č─▒ modernlik tecrübesinin, demokrasiyle ─░slam’─▒n, dünyaya model olan uyumunun sembolü olsun. Mümkünse ezanlar da minareden, alt─▒nda kalabal─▒klar toplayacak kadar makamlar─▒na uygun ve davudi sesli hatipler taraf─▒ndan canl─▒ canl─▒ okunsun.





Etiketler: YILDIRAY O─×UR
Bu haber toplam 2367 defa okundu
YAZARLAR
 
Anasayfa |

Reklam Verin |

Sitene Haber Ekle |

Bize Ulaşın

  © 2010 YzC Haber Portal─▒                             Yazılım ve Tasarım: Serdar YAZICI
Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklar─▒na ve ki┼čilik haklar─▒na sayg─▒l─▒ olmay─▒ ama├ž edinmi┼čtir. Sitemiz, 5651 say─▒l─▒ yasada tan─▒mlanan .yer sa─člay─▒c─▒. olarak hizmet vermektedir. ─░lgili yasaya g├Âre, site y├Ânetiminin hukuka ayk─▒r─▒ i├žerikleri kontrol etme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ yoktur. Bu sebeple, sitemiz .uyar ve kald─▒r. prensibini benimsemi┼čtir. Telif hakk─▒na konu olan eserlerin yasal olmayan bir bi├žimde payla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve yasal haklar─▒n─▒n ├ži─čnendi─čini d├╝┼č├╝nen hak sahipleri veya meslek birlikleri, ─░leti┼čim b├Âl├╝m├╝nden bize ula┼čabilirler | Rize G├╝ndo─čdu Haber | Rize | Rize Haberleri haberler