´╗┐
Karakter boyutu :13 Punto15 Punto17 Punto19 Punto

I┼čid Musul'u neden i┼čgal etti?

CEMALETT─░N SAK
Irak ┼×am ─░slam Devleti (I┼×─░D), Suriye'den sonra Irak'ta da bir tak─▒m g├╝├žlerin talimat─▒yla i┼čgale ba┼člad─▒.
11.06.2014 / 00:00


─░┼čte bana göre gerçekler;



637 tarihinde Müslümanlar─▒n eline geçen Musul, uzun y─▒llar Osmanl─▒ Devlet'i idaresinde kald─▒. Mondros Mütarekesinden sonra ─░ngilizler taraf─▒ndan i┼čgal edildilen Musul, Mütarekeden sonra i┼čgal edildi─či için Misak-─▒ Milli s─▒n─▒rlar─▒ içerisinde yer al─▒yordu. ─░ngiltere zengin petrol kaynaklar─▒na olan yak─▒nl─▒─č─▒ sebebiyle Musul'u Türklere vermek istemiyordu. Musul Meselesi Lozan'da çözümlenemedi. Musul Sorunu, Lozan Antla┼čmas─▒ndan sonra Türkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda uzun süre anla┼čmazl─▒k konusu olduktan sonra 1926'da yap─▒lan Ankara anla┼čmas─▒yla çözümlendi ve Musul Irak s─▒n─▒rlar─▒ içinde kald─▒. Bugün de, özerk Kürt bölgesi ile Federal Irak devleti aras─▒nda belirsiz bir statüye sahiptir.



MUSUL NEDEN KAYBED─░LM─░┼×T─░



Türkiye henüz Milletler Cemiyeti’ne üye bile de─čilken ─░ngiltere’nin örgütün en etkili üyesi olmas─▒ ve Türkiye’nin yeni sava┼čtan ç─▒kan ve iyice yorgun dü┼čen ordusuyla, ─░ngiltere ile sava┼č─▒ göze alamamas─▒ Musul’un Türkiye aleyhinde sonuçlanmas─▒nda önemli etkenlerdir. Ancak Türkiye’nin Adalet Divan─▒’na temsilci göndermemesi ve Estonyal─▒ generali Türkiye topraklar─▒na sokmayarak onun bölgedeki H─▒ristiyanlara bask─▒ yap─▒ld─▒─č─▒na dair bir rapor düzenlemesinin etkisi de göz ard─▒ edilemez. Musul sorunu s─▒ras─▒nda patlak veren ┼×eyh Sait ayaklanmas─▒, Türkiye’nin Türklerle Kürtlerin kader birli─či içinde oldu─ču tezini ─░ngiltere lehine dönü┼čtürmü┼čtür. 3 Mart 1924’te Halifeli─čin kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ ─░ngilizler, dünya Müslümanlar─▒n─▒ Türkiye aleyhine etkilemede çok iyi kullanm─▒┼člard─▒r. Tüm bunlar─▒n yan─▒nda Türkiye’nin bölgedeki sava┼č tehdidini bir an önce yok ederek ülkedeki reformlara ba┼člamak istemesi ve yeni kurulan cumhuriyetin ba┼čkentinin dahi yabanc─▒ ülkelerce tan─▒nmamas─▒ as─▒l nedenler aras─▒nda say─▒labilir.



LOZAN'DA ALAMADI─×IMIZ MUSUL SORUN OLDU



Lozan'da topraklar─▒m─▒za katamad─▒─č─▒m─▒z Musul bugün Türkiye önüne konan büyük bir sorun haline geldi. I┼×─░D adl─▒ örgüt harekete geçti ve Musul'u ele geçirdi. Örgüt zaten uzunca bir zamand─▒r petrol kuyular─▒n─▒ ve koridorlar─▒ hedef alan bir sald─▒r─▒ stratejisi izliyor.



50 B─░N PE┼×MERGE HAZIR KITA



Irak Genelkurmay Ba┼čkan─▒ Babekir Zebari, I┼×─░D'in eylemlerinin kabul edilemez oldu─čunu ve öncelikli olarak Kerkük'ü koruma alt─▒na alacaklar─▒n─▒ söyledi. Irak Ordusu'nun Musul'u çat─▒┼čmadan I┼×─░D'e b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ iddia ederek Ba┼čbakan Maliki'yi suçlayan Kürt Yönetimi ise 50 bin pe┼čmergenin haz─▒r bekletildi─čini duyurdu. Kürt parlamentosu ola─čanüstü topland─▒. IKBY Ba┼čbakan─▒ Neçirvan Barzani, 'Irak güvenlik güçleri, Musul'un emniyetini sa─člamada bozguna u─čram─▒┼čt─▒r' dedi.



TÜRK─░YE MUSUL'A G─░REB─░L─░R M─░?



1926 Ankara Antla┼čmas─▒'n─▒n ilgili 6. maddesinin orjinal hali ┼čöyledir: “ Tarafeyni âliyei âkideyn bir veya bir kaç müsellâh e┼čhas─▒n civar hudut m─▒ntakas─▒nda ya─čmagerlik veyahut ┼čekavet icras─▒ maksadiyle vukubulacak istihzarat─▒na yedi iktidarlar─▒nda bulunan bilcümle vesait ile muhalefet etme─či ve bunlar─▒n huduttan müruruna mâni olma┼č─▒ mütekabilen taahhüt ederler.”



Bugünkü Türkçeye çevirirsek: “ Taraflar bir veya birkaç silahl─▒ ki┼činin s─▒n─▒r bölgesinde ya─čma veya e┼čkiyal─▒k yapmak amac─▒yla giri┼čecekleri haz─▒rl─▒klara, sahip olduklar─▒ bütün vas─▒talarla kar┼č─▒ koymay─▒ ve bunlar─▒n s─▒n─▒rdan geçmelerine mani olmay─▒ kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak taahhüd ederler.”



1. KÖRFEZ SAVA┼×I'NDA ÖZAL G─░RMEK ─░STEM─░┼×T─░



Turgut Özal'─▒n Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ döneminin en önemli olay─▒ 1. Körfez Sava┼č─▒'d─▒r. Bu olayda çok aktif rol alm─▒┼čt─▒r. Petrol kaynaklar─▒n─▒n kontrolunu elinde tutan Saddam Hüseyin'in Türkiye için büyük bir tehlike te┼čkil etti─čini ve Saddam’─▒n bölgeyi hakimiyeti alt─▒nda tutmas─▒na izin verilemeyece─čini savundu. Saddam’─▒n uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ için mümkün olan her┼čeyin yap─▒lmas─▒ konusunda fikren ve siyasi aç─▒dan son derece istekliydi. Bu nedenle ABD'ye bu konuda aç─▒k destek verdi.Türk Ordusunun da kat─▒l─▒p, Misak-─▒ Milli s─▒n─▒rlar─▒ içinde olan Musul ve Kerkük'e girilmesini isteyince, zaman─▒n Genelkurmay Ba┼čkan─▒ Necip Torumtay görev süresi sona ermeden 3 Aral─▒k 1990 tarihinde kendi iste─či ile Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ görevinden emekliye ayr─▒ld─▒; görevden ayr─▒lmas─▒na sebep olarak da 1. Körfez Sava┼č─▒'nda hükümetin tutumuna tepki oldu─ču öne sürüldü. Korkut Özal an─▒lar─▒nda Musul ve Kerkük'ün o günün ┼čartlar─▒nda geri al─▒nmas─▒na ramak kald─▒─č─▒n─▒ dönemin ABD ba┼čkan─▒ Baba Bush ile anla┼čma sa─čland─▒─č─▒n─▒ ancak ordunun içindeki bir tak─▒m yap─▒lar─▒n bunun önüne set çekti─čini söyler.



MUSUL VE KERKÜK PETROLLER─░ ABDÜLHAM─░D HAN'IN TAPULU MALI



Musul-Kerkük topraklar─▒ Abdülhamit’in özel mülkü, o anlamda hukuki olarak bitmi┼č de─čil. D─▒┼č politika, devlet politika aç─▒s─▒ndan anla┼čmalar yap─▒lm─▒┼č, imza at─▒lm─▒┼č, bir karar verilmi┼č ama özel mülkiyet anlam─▒nda Hanedan davalar açt─▒, aç─▒yor, devam ediyor. Bu yüzden ileri tarihlerde nas─▒l bir karar ç─▒kar oras─▒ da ayr─▒ bir tart─▒┼čma konusu.



ORTADO─×U'NUN BA┼×KA YERLER─░ DE TAPULU MAL



Abdülhamit tahttan indirilmeden önce Musul-Kerkük gibi petrol olan bölgeleri, stratejik bölgeleri özel mülkiyeti haline getirmi┼č. Sadece Ortado─ču’nun de─či┼čik yerlerinde de─čil, mesela Selanik’te de, Anadolu’da da Abdülhamit’in topraklar─▒, mülkleri var. Kendi mülkiyetine alm─▒┼č, Hazine’ye, Hassa’ya koymu┼č.



HUKUK─░ SÜREÇ DEVAM ED─░YOR



Uluslararas─▒ hukukta, o toprak i┼čgal edilse dahi ki┼či mülkiyetine dokunulamaz. Abdülhamit’in kendi mülkiyeti haline getirdi─či bu topraklardan biz 1. Dünya Sava┼č─▒’ndan sonra süratle feragat etmi┼čiz. ─░ttihatç─▒lar, Abdülhamit’in özel mülk haline getirdi─či bu mülkleri, topraklar─▒ özel mülkiyetten ç─▒karmak için ad─▒mlar atm─▒┼člar ama o ad─▒mlar da hukuki olarak tamamlanmam─▒┼č, yar─▒m kalm─▒┼č çünkü onaylanmas─▒ gerekiyor. Hukuki prosedür bitmemi┼č.



I┼×─░D'─░N ─░┼×GAL─░ NE ANLAMA GEL─░YOR?



I┼×─░D'in bu i┼čgali ilk ba┼čta ak─▒llara Türkiye ve Kuzey Irak aras─▒nda yap─▒lan petrol anla┼čmas─▒n─▒ getirdi. Çünkü bu eli kanl─▒ terör örgütünün i┼čgal etti─či alanlar petrol yataklar─▒n─▒n oldu─ču Felluce, Ramadi, Musul ve Türkmen kenti Tuzhurmatu. 



TANKLARI VE S─░LAHLARI BIRAKIP KAÇTILAR



Ankara-Erbil ittifak─▒na yönelik bask─▒lar─▒n artt─▒─č─▒ bir dönemde I┼×─░D, Musul'u ele geçirdi. Irak merkezi yönetimi Musul'u korumak için bir tek ad─▒m atmad─▒. Askerler hiçbir direni┼č göstermeden kenti terk etti. Tanklar─▒, silahlar─▒n─▒ b─▒rakarak kaçt─▒lar. Irak merkezi hükümeti ba┼čbakan─▒ Maliki yard─▒m ça─čr─▒s─▒nda bulundu. BM, AB ve Arap Birli─či'ne yalvard─▒.



TÜRKMENLER─░N DURUMU



Irak'─▒n Musul kentinin büyük bölümünü I┼×─░D'in ele geçirmesi civardaki Türkmen ve Kürt yerle┼čim birimlerinde endi┼čeye neden oldu.



Musul merkeze ba─čl─▒ Re┼čidiyye, Akkoyunlu ve Karakoyunlu gibi Türkmen mahallerinde endi┼čeli bir bekleyi┼č var.



Pazartesi ak┼čam saatlerinde ba┼člayan çat─▒┼čmalar sonucunda gece 23:00 itibariyle Musul Valilik binas─▒ dü┼čtü ve il meclisi üyeleri ak┼čam saatlerinden itibaren kenti terk ederek Kürt bölgesine ve güneye kaçt─▒klar─▒ belirtildi.



Ayn─▒ endi┼če Musul s─▒n─▒r─▒na yak─▒n Telafer bölgesinde de sözkonusu. Nufusunun tamam─▒na yak─▒n─▒ Türkmen olan Telafer’de Sünni ve ┼×iiler birlikte ya┼č─▒yor.



Musul’da buluna Türk ba┼čkonsoloslu─ču etraf─▒nda Irak hükumetine ait hiç bir güvenlik unsuru kalmad─▒. Ba┼čkonsoloslu─čun güvenli─čini binada görevli az say─▒da özel harekat memuru sa─čl─▒yor. Ancak ┼ču ana kadar herhangi bir sald─▒r─▒ veya çat─▒┼čma ya┼čanmad─▒.



KIBRIS BARI┼× HAREKATINA BENZER B─░R OPERASYON



Türkiye Türkmenler'e yap─▒lacak herhangibir sald─▒r─▒ kar┼č─▒s─▒nda an─▒nda harekete geçecek konumda. T─▒pk─▒ K─▒br─▒s'ta oldu─ču gibi soyda┼člar─▒n─▒n hakk─▒n─▒ korumak için yapt─▒─č─▒ bar─▒┼č harekat─▒ gibi Musul'da da ayn─▒ tutumu sergileyebilir.



AMAÇ KUZEY IRAK ─░LE YAPILAN ANLA┼×MALAR



Koca bir ordunun tanklar─▒ bile b─▒rak─▒p kaçmas─▒ oyunun göz göre göre geldi─čini gösteriyor. Musul ve Kerkük'te ya┼čanacak kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n ard─▒ndan BM'den istenecek yard─▒m─▒n ard─▒ndan bölge kar┼čacak ve Türkiye ile Kuzey Irak aras─▒nda yap─▒lan ticari anla┼čmalar seketeye u─črayacak.



BARZAN─░ VE KUZEY IRAK'IN TUTUMU



Kuzey Irak'─▒n tüm bu olaylardan sonra tavr─▒ çok net. Barzani yönetimi Türkiye'nin yan─▒nda bir tav─▒r gösterirken Irak merkezi hükümetine de sert tepki gösterdi. Neçirvan Barzani Maliki'ye yönelik sert aç─▒klamalarda bulundu. 'Irak güvenlik güçleri, Musul'un emniyetini sa─člamada bozguna u─čram─▒┼čt─▒r' dedi. Kürt bölgesine yönelik herhangibir sald─▒r─▒da Barzani'ye ba─čl─▒ pe┼čmerge kuvvetleri k─▒rm─▒z─▒ alarma geçmi┼č durumda. Yani I┼×─░D ne Türkmen bölgesine ne de Kürt bölgesine elini kolunu sallayarak girme selahiyetine sahip de─čil.



ABD'N─░N VE ULUSLARARASI GÜÇLER─░N TAVRI



ABD, Barzani yönetimi ve Türkiye'nin yapt─▒─č─▒ petrol anla┼čmalar─▒na onay vermese de engel olmad─▒. Paran─▒n Halk Bankas─▒ üzerinden dönmesine ise alenen kar┼č─▒ ç─▒kt─▒. ┼×imdi I┼×─░D'in bu i┼čgali kar┼č─▒s─▒nda taraf─▒n─▒ bakal─▒m kimden yana kullanacak?



Rusya tüm gücüyle bu konuda Irak merkezi hükümetinin yan─▒nda yer alaca─č─▒ tart─▒┼čma götürmez. Maliki'nin en büyük destekçisi olan ─░ran'─▒n da bu konudaki tavr─▒ net. Irak ┼×ii kontrolünden ç─▒kmas─▒n.



El Kaide'den ayr─▒larak kurulan bu örgütü k─▒saca tan─▒yal─▒m:



SUR─░YE VE IRAK'TA NERELER─░ KONTROL ED─░YOR?



I┼×─░D, Suriye’de Mumbuc, petrol zengini Rakka ve Irak s─▒n─▒r─▒na yak─▒n Deyr Ez-Zor kentlerini elinde tutuyor. Irak’ta ise Anbar eyaletindeki Felluce ve Ramadi’de etkili. Son olarak Musul kentini de ele geçirdi.



ASKER─░ GÜCÜ NE KADAR?



I┼×─░D’in Suriye’deki askeri gücünün 6-7 bin civar─▒nda oldu─ču tahmin ediliyor. Sava┼čç─▒lar─▒n─▒n ço─čunlu─ču yabanc─▒lar. Irak’taki silahl─▒ üyelerinin say─▒s─▒n─▒n ise 10 binin üstünde oldu─ču tahmin ediliyor.



ESED ─░LE KOL KOLA



Suriye muhalefeti I┼×─░D’in Suriye’de devrimin sabote edilmesi için ┼×am yönetimince desteklendi─čini iddia ediyor. ┼×am rejimi Suriye’de muhaliflerin elindeki bölgelere düzenli olarak varil bombas─▒ atarken, I┼×─░D’in kontrolündeki bölgelere sald─▒rm─▒yor. I┼×─░D, Rakka’da ç─▒kard─▒─č─▒ petrolü de Suriye rejimine sat─▒yor.

Bu yazi toplam 3507 defa okundu
Yazar─▒n Di─čer Yaz─▒lar─▒
YAZARLAR
 
Anasayfa |

Reklam Verin |

Sitene Haber Ekle |

Bize Ulaşın

  © 2010 YzC Haber Portal─▒                             Yazılım ve Tasarım: Serdar YAZICI
Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklar─▒na ve ki┼čilik haklar─▒na sayg─▒l─▒ olmay─▒ ama├ž edinmi┼čtir. Sitemiz, 5651 say─▒l─▒ yasada tan─▒mlanan .yer sa─člay─▒c─▒. olarak hizmet vermektedir. ─░lgili yasaya g├Âre, site y├Ânetiminin hukuka ayk─▒r─▒ i├žerikleri kontrol etme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ yoktur. Bu sebeple, sitemiz .uyar ve kald─▒r. prensibini benimsemi┼čtir. Telif hakk─▒na konu olan eserlerin yasal olmayan bir bi├žimde payla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve yasal haklar─▒n─▒n ├ži─čnendi─čini d├╝┼č├╝nen hak sahipleri veya meslek birlikleri, ─░leti┼čim b├Âl├╝m├╝nden bize ula┼čabilirler | Rize G├╝ndo─čdu Haber | Rize | Rize Haberleri haberler